२०२२–२०२५ या ब्लॉक वर्षासाठी केंद्रीय शासकीय कर्मचाऱ्यांसाठी LTC (Leave Travel Concession) घेण्याची ही शेवटची संधी आहे.
हा लेख तुम्हाला नियम, काळजी घेण्याच्या बाबी, बुकिंग टिप्स, LTC Dispensation Scheme चे फायदे, हवाई प्रवासाचे मार्गदर्शन, आवश्यक कागदपत्रे आणि दावा (क्लेम) प्रक्रियेबाबत संपूर्ण माहिती देईल.
१. LTC म्हणजे काय: पात्रता आणि मूलभूत माहिती
✔ LTC अंतर्गत काय येते
भारत सरकारच्या नियमांनुसार, कर्मचाऱ्याला केवळ जाण्या-येण्याच्या भाड्याचा (entitled class) खर्च परतावा म्हणून मिळतो. यामध्ये समाविष्ट आहेत:
- कर्मचारी स्वतः
- पती / पत्नी (काम करत असली तरी)
- अवलंबित मुले
- अवलंबित पालक
✔ LTC अंतर्गत काय येत नाही
- हॉटेल / निवासाचा खर्च
- अन्नखर्च
- स्थानिक पर्यटनाचा खर्च (फक्त घोषित स्थळी पोहोचल्याचा पुरावा चालतो)
२. LTC घेताना घ्यावयाच्या महत्त्वाच्या काळजी
हवाई तिकिटांची बुकिंग काळजीपूर्वक करा
क्लेम प्रक्रियेत अडचणी टाळण्यासाठी:
- प्रवासाच्या तारखेच्या किमान २१ दिवस आधी तिकिटे बुक करा.
- प्रवासाच्या ३ दिवसांच्या आत बुकिंग करत असल्यास, कारणासह स्व-घोषणा (self-declaration) Balmer & Laurie च्या वेबसाइटवर अपलोड करावी.
Balmer & Laurie मार्फत बुकिंग का करावे?
- LTC साठी वेगळे भाडे दाखवले जाते.
- प्रीमियम तिकिटे (भोजनासह) LTC अंतर्गत मिळतात.
- रद्द शुल्क नाही किंवा अगदी कमी (₹२०० पर्यंत).
- खास LTC बुकिंग पर्याय नियमांचे पालन सुनिश्चित करतो.
- बुकिंग करताना “LTC” या बॉक्सवर क्लिक करायला विसरू नका.
३. आवश्यक कागदपत्रे: काहीही चुकवू नका
✔ सर्वात लांब प्रवासस्थळ जाहीर करा
तुमच्या प्रवासातील सर्वात दूरचे ठिकाण अधिकृत LTC गंतव्यस्थान म्हणून जाहीर करणे आवश्यक आहे.
✔ आवश्यक पुरावे जपून ठेवा
- टॅक्सी / ऑटो पावत्या
- प्रवेश तिकिटे
- बोर्डिंग पास
- हॉटेल बिल (ऐच्छिक पण उपयुक्त)
- फ्लाइट पर्यायांचे स्क्रीनशॉट (स्वस्त भाड्याचा पुरावा)
ही सर्व कागदपत्रे अंतिम क्लेम प्रक्रियेदरम्यान आवश्यक ठरतात.
४. ऑल इंडिया LTC vs होम टाउन LTC
जर आधीच All India LTC घेतला असेल
२०२२–२५ या कालावधीत All India LTC वापरलेले कर्मचारी अद्याप खालील पर्याय निवडू शकतात:
- Home-Town LTC
- Home-Town LTC Conversion (Dispensation Scheme)
ही योजना २६ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत वैध आहे. Home-Town LTC खालील प्रदेशांसाठी All India LTC मध्ये रूपांतरित करता येतो:
- जम्मू आणि काश्मीर
- लडाख
- उत्तर-पूर्व राज्ये
- अंडमान व निकोबार बेटे
मुख्य फायदा: सामान्य नियमांनुसार हवाई प्रवासाची पात्रता नसलेले कर्मचारी सुद्धा या ठिकाणी विमानाने प्रवास करू शकतात.
५. ‘Lowest Air Fare Rule’ — LTC साठी अनिवार्य
अधिकृत एजंटकडून बुकिंग करताना:
- ३ तासांच्या ठराविक कालावधीत सर्वात स्वस्त भाडे निवडा.
वेळेचे ठराविक स्लॉट्स
6–9 | 9–12 | 12–15 | 15–18 | 18–21 | 21–24 | 24–3 | 3–6
📸 टीप: बुकिंगवेळी “lowest fare” दर्शवणारा स्क्रीनशॉट घ्या — हा पुरावा बिल प्रक्रिया करताना आवश्यक ठरतो.
६. आर्थिक सल्ला: LTC Advance आणि Leave Encashment
जर तात्पुरती आर्थिक अडचण असेल तर:
- LTC Advance साठी अर्ज करू शकता.
- प्रवासाचा खर्च भागवण्यासाठी १० दिवसांची रजा एन्कॅशमेंट घेता येते.
यामुळे मासिक बजेट न बिघडवता प्रवासाची योजना सहजपणे करता येते.
निष्कर्ष
LTC ही भारत फिरण्याची आणि कुटुंबासोबत गुणवत्तापूर्ण वेळ घालवण्याची उत्तम संधी आहे — तीही सरकारी सहाय्याने.
योग्य नियोजन, वेळेवर बुकिंग आणि अचूक कागदपत्रे ठेवल्यास तुम्ही क्लेमसंबंधी त्रास टाळू शकता आणि तुमचा प्रवास आनंददायी ठरवू शकता.
म्हणून उशीर नका करू — बॅगा पॅक करा आणि ब्लॉक वर्ष संपण्यापूर्वी कुटुंबासह भारत फिरा!